مبلغ ناخالص صورت وضعیت چیست؟ فرق ناخالص و خالص + صورت وضعیت موقت و قطعی
مبلغ ناخالص صورت وضعیت ارزش کل کار انجامشده قبل از کسورات است؛ مبلغ خالص همان چیزی است که واقعاً پرداخت میشود. با یک مثال عددی ببینید از ناخالص به خالص چطور می‌رسیم و صورت وضعیت موقت با قطعی چه فرقی دارد.
پاسخ کوتاه: مبلغ ناخالص صورت وضعیت ارزش کل کار انجامشده است (مقدار کار × بهای واحد قرارداد) پیش از هر کسری. مبلغ خالص همان چیزی است که واقعاً به پیمانکار پرداخت میشود: ناخالص منهای حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه، مالیات تکلیفی، استهلاک پیش‌پرداخت و علی‌الحساب‌ها، و در صورت شمول به‌علاوهٔ ارزش افزوده.
بیشتر اختلاف‌های پیمانکار و کارفرما سر یک سؤال است: «صورت وضعیت ۲ میلیارد بود، چرا ۱٫۳ میلیارد گرفتم؟» جواب در فاصلهٔ ناخالص تا خالص است. اگر این فاصله را بشناسید، هم پیمانکار پیش‌بینی درستی از نقدینگی دارد و هم کارفرما بی‌دلیل بیش‌پرداخت نمی‌کند. برای مبانی، اول صورت وضعیت چیست را بخوانید.
مبلغ ناخالص صورت وضعیت چطور به دست میآید؟
مبلغ ناخالص از جمع ردیف‌های کار به دست میآید: مقدار اجراشدهٔ هر ردیف × بهای واحد قرارداد. در قراردادهای فهرست‌بهایی، ضرایب پیمان (مثل ضریب بالاسری و منطقه‌ای) هم روی آن اعمال میشود. در قراردادهای مقطوع، معمولاً درصد پیشرفت هر مرحله × مبلغ آن مرحله ملاک است.
- روش تجمعی (رایج‌تر): هر صورت وضعیت، کل کار از ابتدای پروژه تا امروز را نشان میدهد. مبلغ این دوره = تجمعی امروز − تجمعی صورت وضعیت قبل.
- روش دوره‌ای: فقط کار همین دوره نوشته میشود. ساده‌تر است ولی خطای جمعزدن را بالا می‌برد.
مثال عددی: از ناخالص تا خالص
صورت وضعیت شمارهٔ ۴ یک پیمانکار سفت‌کاری: تجمعی تا امروز ۸٬۰۰۰ میلیون ریال، تجمعی صورت وضعیت ۳ برابر ۶٬۰۰۰ میلیون. پس ناخالص این دوره ۲٬۰۰۰ میلیون ریال است. با درصدهای نمونهٔ قرارداد:
| ردیف | نرخ (نمونه) | مبلغ (میلیون ریال) |
|---|---|---|
| مبلغ ناخالص این دوره | — | ۲٬۰۰۰ |
| حسن انجام کار | ۱۰٪ | (۲۰۰) |
| سپردهٔ بیمه | ۵٪ | (۱۰۰) |
| مالیات تکلیفی | ۳٪ | (۶۰) |
| استهلاک پیش‌پرداخت | به نسبت | (۳۰۰) |
| خالص پرداختی | — | ۱٬۳۴۰ |
درصدهای جدول فقط نمونه‌اند. نرخ حسن انجام کار را از قرارداد، و نرخ بیمه و مالیات را از بخشنامه‌های جاری بردارید. پیش از اقدام هم با مشاور مالیاتی و بیمه چک کنید. توضیح هر کسر را در کسورات قانونی صورت وضعیت، حسن انجام کار و استهلاک پیش‌پرداخت ببینید. اگر قرارداد مشمول ارزش افزوده باشد، مالیات بر ارزش افزوده روی ناخالص محاسبه و به خالص اضافه میشود.
صورت وضعیت موقت و قطعی چه فرقی دارند؟
صورت وضعیت موقت در طول اجرا صادر میشود و همهٔ پرداخت‌هایش علیالحساب است. اگر بعداً معلوم شود مقدار کاری بیش از واقع نوشته شده، در صورت وضعیت بعدی یا قطعی اصلاح میشود. صورت وضعیت قطعی بعد از تحویل و با مقادیر نهایی تنظیم میشود، اضافه و کسر کار و تعدیل را اعمال میکند و مبنای تسویهٔ نهایی و آزادسازی سپرده‌هاست.
ثبت حسابداری صورت وضعیت (ناخالص و خالص)
از دید کارفرما یا پیمانکار اصلی که به پیمانکار جزء پرداخت میکند، دو سند ثبت میشود:
- تأیید صورت وضعیت (سند تعهدی): هزینهٔ پیمانکاری به اندازهٔ ناخالص بدهکار میشود. پیمانکار به اندازهٔ خالص، و حساب‌های حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه و مالیات پرداختنی هر کدام به اندازهٔ کسر مربوط بستانکار میشوند.
- پرداخت: پیمانکار بدهکار و بانک بستانکار، به اندازهٔ خالص.
نکتهٔ کلیدی این است که هزینهٔ پروژه همان ناخالص است، نه خالص. کسورات پول پیمانکار است که نزد شما مانده و باید بعداً آزاد یا به سازمان مربوط پرداخت شود. اگر خالص را هزینه ثبت کنید، بهای تمام‌شده را کمتر از واقع نشان داده‌اید.
خطاهای رایج
- ثبت خالص پرداختی به‌عنوان هزینه و گم‌شدن کسورات در حساب‌ها.
- جمعزدن صورت وضعیت‌های تجمعی با هم (دوبار شمردن کار).
- فراموش‌کردن استهلاک پیش‌پرداخت و بیش‌پرداخت به پیمانکار.
- پیگیری‌نکردن سپرده‌ها و از یاد بردن زمان آزادسازی آن‌ها.
صورت وضعیت در نرم‌افزار حسابداری ساختمان
در نرم‌افزار حسابداری ساختمان اپتا ناخالص را وارد می‌کنید و حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه، مالیات، ارزش افزوده و خالص پرداختی خودکار محاسبه میشود. پرداخت‌ها (بانکی یا با چک) به همان صورت وضعیت وصل میشوند و «مانده تا تسویه» و سپرده‌های نگه‌داشته‌شدهٔ هر پیمانکار همیشه جلوی چشم است. خروجی Excel کسورات ۱۰۴، بیمه و ارزش افزوده هم برای حسابدار آماده است.
چک‌لیست کنترل صورتوضعیت پیش از تأیید
پیش از تأیید هر صورتوضعیت، چهار چیز را کنترل کنید. اول، مقادیر کارکرد با متره و صورت‌جلسه‌ها می‌خواند. دوم، مبلغ تجمعی تا امروز منهای قبلی‌ها درست حساب شده است. سوم، همهٔ کسورات طبق قرارداد اعمال شده‌اند، از جمله استهلاک پیش‌پرداخت. چهارم، علی‌الحساب‌های پرداخت‌شده در این دوره کسر شده‌اند. این کنترل چند دقیقه طول می‌کشد، ولی جلوی پرداخت اضافه یا اختلاف بعدی را می‌گیرد. محاسبه را با ماشین‌حساب خالص صورتوضعیت کنترل کنید.
جمع‌بندی
ناخالص ارزش کار است و خالص پولی است که جابه‌جا میشود. فاصلهٔ این دو، کسوراتی است که باید دقیق ثبت و بعداً آزاد یا پرداخت شوند. اگر این فاصله را در هر صورت وضعیت شفاف نگه دارید، نیمی از اختلاف‌های پیمان از بین می‌رود.
منابع رسمی
نرخ‌ها و مقررات این موضوع ممکن است با بخشنامه‌ها و قانون بودجهٔ هر سال تغییر کند؛ پیش از تصمیم، آخرین نسخه را از مرجع رسمی ببینید:
- سازمان تأمین اجتماعی — مقررات بیمهٔ قراردادها، لیست بیمه و مفاصاحساب
- سازمان امور مالیاتی کشور — بخشنامه‌ها، نرخ‌ها و آیین‌نامه‌های مالیاتی جاری
صورت وضعیت را با محاسبهٔ خودکار ناخالص و خالص ثبت کنید — ۱۴ روز رایگان
پرسش‌های متداول
مبلغ ناخالص صورت وضعیت چیست؟
ارزش کل کاری است که پیمانکار تا تاریخ صورت وضعیت انجام داده، بر اساس مقادیر کار ضرب در بهای واحد قرارداد، پیش از کسر حسن انجام کار، بیمه، مالیات و پیش‌پرداخت.
مبلغ خالص صورت وضعیت چطور حساب میشود؟
خالص = ناخالص دوره − کسورات قانونی و قراردادی (حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه، مالیات تکلیفی، استهلاک پیش‌پرداخت و علی‌الحساب‌ها) و در صورت شمول، به‌علاوهٔ ارزش افزوده.
صورت وضعیت تجمعی یعنی چه؟
در روش تجمعی، هر صورت وضعیت کل کار انجامشده از ابتدای پروژه تا آن تاریخ را نشان میدهد و مبلغ این دوره از تفاضل آن با صورت وضعیت قبلی به دست میآید. این روش خطای جمعزدن را کم میکند.
فرق صورت وضعیت موقت و قطعی چیست؟
صورت وضعیت موقت در طول اجرا و بهصورت علیالحساب صادر میشود؛ صورت وضعیت قطعی پس از تحویل و با مقادیر نهایی تنظیم میشود و حساب نهایی پیمانکار و کارفرما را میبندد.
آیا ارزش افزوده جزو مبلغ ناخالص است؟
ارزش افزوده روی مبلغ کارکرد محاسبه و به مبلغ قابل پرداخت اضافه میشود؛ در گزارش‌ها بهتر است جدا نشان داده شود تا با درآمد پیمانکار قاطی نشود.
چرا مبلغ خالص از ناخالص کمتر است؟
چون کسورات قانونی و قراردادی، مثل حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه، مالیات علیالحساب و استهلاک پیش‌پرداخت، از آن کم میشوند.
در حسابداری کارفرما، هزینه با ناخالص ثبت میشود یا خالص؟
با ناخالص؛ کسورات بدهیهای جداگانهاند که بعداً پرداخت یا آزاد میشوند، نه کاهش هزینه.
در صورتوضعیت تجمعی، مبلغ این دوره چطور به دست میآید؟
جمع کارکرد تا امروز منهای جمع کارکرد صورتوضعیتهای قبلی؛ کسورات هم به همین شکل تجمعی محاسبه میشوند.
تیم محتوای اپتا؛ راهنمای ساده و کاربردی حسابداری و مدیریت مالی برای پیمانکاران ساختمانی. اینجا هر آنچه یک پیمانکار برای مدیریت مالی پروژه لازم دارد را به زبان روان توضیح می‌دهیم.
آماده‌ای مالی پروژه‌ات را ساده کنی؟
۱۴ روز رایگان اپتا را امتحان کن؛ بدون نیاز به دانش حسابداری.
شروع رایگانمطالب مرتبط
صورتوضعیت و پیمانصورتجلسه کارگاهی چیست؟ انواع، اجزا و نمونهٔ متن + اثر مالی
صورت‌جلسه کارگاهی سند رسمی توافق‌ها و اندازه‌گیری‌های کارگاه است و مستقیم روی صورتوضعیت اثر می‌گذارد. انواع صورت‌جلسه، اجزای لازم، نمونهٔ متن، کار اضافه و کسر کار، و نحوهٔ بایگانی.
صورتوضعیت و پیمانحسابداری پیمانکار جزء: ثبت قرارداد، صورت وضعیت، علیالحساب و تسویه
پیمانکاران جزء بزرگ‌ترین طرف‌حساب‌های هر پروژهٔ ساختمانی‌اند. ببینید حساب هر پیمانکار جزء را از قرارداد تا تسویهٔ نهایی چطور نگه دارید: علیالحساب، صورت وضعیت، کسورات، چک و آزادسازی سپرده‌ها.
صورتوضعیت و پیماننامه درخواست پیش پرداخت از کارفرما: نمونه متن آماده + نکات ضمانت‌نامه
نمونهٔ آمادهٔ نامه درخواست پیش پرداخت از کارفرما که می‌توانید کپی و شخصی‌سازی کنید، همراه با مدارک لازم، نکات ضمانت‌نامهٔ پیش‌پرداخت و نحوهٔ ثبت و استهلاک آن در حساب‌های پروژه.
دیدگاه‌ها(۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
دیدگاه خود را بنویسید
دیدگاه شما پس از تأیید مدیر منتشر میشود.