پرت مصالح بخشی از هزینهٔ ساخت است که بدون کنترل بهسادگی دو برابر میشود. این مقاله درصدهای تجربیِ رایج پرت، روش محاسبهٔ پرت واقعی از روی اسناد انبار و ۸ راهکار کاهش هدررفت را توضیح میدهد.
پاسخ کوتاه: پرت مصالح = مصرف واقعی − مقدار لازم طبق متره. برای کنترلش باید (۱) هر خروج از انبار با حواله و محل مصرف ثبت شود، (۲) مصرف هر مرحله با مقدار نقشه مقایسه شود و (۳) سقف پرت مجاز در قرارداد پیمانکاران جزء نوشته شود.
در پروژهای که صدها تن مصالح مصرف میکند، هر درصد پرت اضافه یعنی دهها میلیون تومان. بدترین بخش ماجرا این است که بیشتر پیمانکاران عدد پرت واقعی پروژهشان را نمیدانند؛ فقط حس میکنند «مصالح زود تمام میشود».
توجه: درصدهای این مقاله تجربی و برای برآورد اولیهاند؛ عدد واقعی به کیفیت اجرا، طرح و نیروی کار بستگی دارد.
منابع اصلی پرت در کارگاه
- نگهداری نامناسب: سیمان در رطوبت، آجر روی زمین گلآلود.
- حمل و جابهجایی: شکستن آجر، بلوک و کاشی.
- برش و دورریز: میلگرد، کاشی و سنگ.
- ساخت بیش از نیاز: ملات و بتن اضافه که سفت میشود.
- خطای برآورد و سفارش: خرید اضافه که بعداً ضایع میشود.
- سرقت و خروج بدون سند.
چطور پرت واقعی پروژه را محاسبه کنیم؟
- برای هر مرحله (مثلاً سفتکاری طبقهٔ ۲) مقدار لازم را از متره بردارید.
- از اسناد انبار مجموع حوالههای همان مرحله منهای برگشتیها را بگیرید.
- درصد پرت = (مصرف واقعی − مقدار لازم) ÷ مقدار لازم × ۱۰۰.
- نتیجه را با پروژههای قبلی و سقف قرارداد مقایسه کنید.
| کالا | مقدار لازم (متره) | مصرف واقعی (انبار) | پرت |
|---|---|---|---|
| سیمان | ۵۰ تن | ۵۲ تن | ۴٪ |
| میلگرد | ۴۰ تن | ۴۲ تن | ۵٪ |
| آجر | ۶۰ هزار عدد | ۶۶ هزار عدد | ۱۰٪ |
اعداد نمونهاند. در این مثال، پرت آجر دو برابر بقیه است؛ یعنی نقطهٔ اصلی اقدام، حمل و نگهداری آجر است.
۸ راهکار کاهش پرت مصالح
- حواله برای هر خروج، با محل مصرف و تحویلگیرنده.
- خرید مرحلهای بهجای انبار کردن حجم زیاد.
- نگهداری استاندارد: سیمان روی پالت و زیر پوشش، آجر روی سطح صاف.
- نقشهٔ برش میلگرد پیش از برش.
- ساخت ملات بهاندازهٔ مصرف همان نوبت کاری.
- برگشت مصالح اضافه به انبار و ثبت آن، بهجای رها کردن در طبقات.
- سقف پرت در قرارداد پیمانکار جزء و کسر مازاد در صورتوضعیت.
- انبارگردانی ماهانه برای کشف زود کسریها.
کنترل پرت با اپتا
در اپتا هر حوالهٔ انبار محل مصرف دارد و «گزارش مصرف» به تفکیک مرحلهٔ کار، کالا و تحویلگیرنده، مقدار و ارزش مصرف را نشان میدهد (برگشتیها خودکار کسر میشوند). کافی است این عدد را با مترهٔ هر مرحله مقایسه کنید تا پرت واقعی را ببینید؛ مازاد مصرف پیمانکار جزء هم در صورتوضعیت او بهعنوان «سایر کسورات» قابل ثبت است.
جمعبندی
پرت مصالح را نمیتوان صفر کرد، اما میتوان اندازهاش گرفت و کمش کرد. اولین قدم، ثبت هر خروج از انبار با محل مصرف است؛ بقیه با گزارشها روشن میشود.
پرسشهای متداول
پرت مصالح ساختمانی چیست؟
اختلاف بین مقدار مصالح خریداریشده و مقدار مصالحی است که واقعاً در سازه به کار رفته؛ شامل شکستگی، ریزش، برش، فاسدشدن، سرقت و خطای برآورد.
درصد پرت مجاز مصالح چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد و به کیفیت اجرا بستگی دارد؛ ارقام تجربیِ رایج برای برآورد اولیه معمولاً چند درصد (مثلاً ۳ تا ۵ درصد برای سیمان و میلگرد و بیشتر برای آجر و کاشی) است. بهتر است عدد واقعیِ پروژههای خودتان را از گزارش مصرف استخراج کنید.
پرت واقعی را چطور اندازه بگیریم؟
مصرف ثبتشده در حوالههای انبار برای یک مرحله را با مقدار لازم طبق متره (مقادیر نقشه) مقایسه کنید: درصد پرت = (مصرف واقعی − مقدار لازم) ÷ مقدار لازم.
چطور بدون دعوا با پیمانکار جزء پرت را کنترل کنیم؟
مصالح تحویلی را با حواله و به نام پیمانکار ثبت کنید و سقف پرت مجاز را در قرارداد بنویسید؛ مازاد مصرف را میتوان طبق قرارداد در صورتوضعیت بهعنوان «سایر کسورات» کسر کرد.
تیم محتوای اپتا؛ راهنمای ساده و کاربردی حسابداری و مدیریت مالی برای پیمانکاران ساختمانی. اینجا هر آنچه یک پیمانکار برای مدیریت مالی پروژه لازم دارد را به زبان روان توضیح میدهیم.
آمادهای مالی پروژهات را ساده کنی؟
۱۴ روز رایگان اپتا را امتحان کن؛ بدون نیاز به دانش حسابداری.
شروع رایگانمطالب مرتبط
مدیریت پروژهانبارداری کارگاه ساختمانی: راهنمای کامل مدیریت انبار مصالح و ابزار
انبارداری کارگاه ساختمانی یعنی ثبت دقیق ورود، خروج، انتقال و برگشت مصالح و ابزار تا موجودی، ارزش و محل مصرف هر قلم همیشه مشخص باشد. این راهنما اصول، اسناد و گزارشهای انبار کارگاه را قدمبهقدم توضیح میدهد.
مدیریت پروژهکاردکس انبار چیست؟ آموزش خواندن و تهیه کاردکس کالا (با نمونه)
کاردکس انبار، کارت تاریخچهٔ یک کالاست که همهٔ ورودها، خروجها و ماندهٔ مقدار و ارزش آن را به ترتیب تاریخ نشان میدهد. در این مقاله ستونهای کاردکس، نمونهٔ عددی و کاربرد آن در کارگاه ساختمانی را توضیح میدهیم.
مدیریت پروژهانبارگردانی چیست؟ روش انبارگردانی کارگاه ساختمانی و ثبت کسری و اضافی
انبارگردانی یعنی شمارش فیزیکی موجودی و مقایسهٔ آن با موجودی سیستم تا کسریها و اضافیها کشف و اصلاح شوند. این راهنما مراحل انبارگردانی، علتهای رایج مغایرت و روش ثبت اصلاحیه را توضیح میدهد.
دیدگاهها(۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
دیدگاه خود را بنویسید
دیدگاه شما پس از تأیید مدیر منتشر میشود.